Kategoria: Leksykon postaci

INANA, Inanna (sumer. „Władczyni Nieba”)

Główne bóstwo żeńskie panteonu sumeryjskiego, bogini miłości, płodności i wojny, a także bogini planety Wenus. Była jednym z 7 bóstw rozstrzygających losy. Pierwotnie jednak stanowiła lokalne bóstwo miasta Uruk i leżących w jego pobliżu Zabalam i Kulab. W spisie bogów z Szuruppak (XXVI w. p.n.e., dziś Fara) figuruje na 3 miejscu po – Anie i Enlilu, później wymieniana jest na końcu drugiej triady, astralnej po – Nannie i Utu. Uchodzi za córkę boga Ana, albo Nanny, siostrę Utu. Mężem jej był bóg-pasterz – Dumuzi, w Kisz bóg wojny Zababa, w okresie III dynastii Ur – bóg An. Czasem jako syn I. był wymieniany bóg Szara z Ummy. W zakończeniu mitu Enki i porządek świata I. żali się, że nie otrzymała, inaczej niż inni bogowie, żadnego zadania. Enki odpowiedział, iż powinno jej wystarczyć, że jest boginią miłości i walki. Mit Enki i Inana mówi, jak tenże bóg kazał swemu posłowi Izimudzie ugościć I. w swej siedzibie w Abzu w Eridu. Oczarowany jej urokiem oddał jej boskie moce me, czego zaraz pożałował. Posłał Izimuda wraz z potworami w pościg za I., ale jej posłanka Ninszubur ocaliła barkę, a boskie moce me wzbogaciły miasto Uruk. O wojowniczości I. mówi mit Inana i Ebech. Wbrew ostrzeżeniom swego ojca, boga Ana, I. wyprawia się w góry Zagros przeciw bogu Gutejczyków Ebechowi i zwycięża go. Jest to być może mitologiczna wersja zwycięstwa króla Utuhengala (ok. 2120-2114 r. p.n.e.). O mściwości tej bogini mówi inny mit, wg którego ogrodnik Szukalletuda podstępnie posiadł I., kiedy trafiła do jego ogrodu i zasnęła tam. Za karę I. wody zamieniła w krew i zesłała okropne burze. Jak doszło do małżeństwa z bogiem-pasterzem Dumuzim, mówi dialog między bogiem. Utu i jego siostrą I. Utu zaleca jej na męża Dumuziego, ona początkowo preferuje boga-rolnika Enkimdu, który sam ustępuje pierwszeństwa pasterzowi. O zalotach między I. a Dumuzim, początkowo ukrywanych, mówią pieśni liryczne. W innym świetle stosunki między nimi przedstawia mit o zejściu Inany do świata podziemnego, w którym królowała jej siostra Ereszkigal. I. stanęła przed nią bez szat i ozdób, które jej odbierano kolejno przy 7 bramach. Kiedy Ereszkigal rzuciła na I. spojrzenie śmierci, ta padła martwa, a jej zwłoki powieszono na haku. Zaalarmowany przez posłankę I. Ninszubur bóg Enki posłał po zwłoki bogini, a jego posłańcy je ożywili. Po wyjściu stamtąd I. wydaje na swe miejsce Dumuziego, za to, że nie błagał jej o litość, tak jak inne bóstwa. Symbolem I. była ośmioramienna gwiazda oraz zwierzęta: gołąb, krowa i lew. Jako wojowniczka była przedstawiana na wozie z lwami. Często wyobrażano ją jako nagą kobietę. Pierwotnie miejscami jej kultu były miasta Uruk, Zabalam, Kulab, Badtibira i Agade. Później utożsamiano ją z babilońsko-asyryj- ską Isztar.

Jestem nauczycielem z długoletnim stażem prowadzenie tego bloga to moja pasja, bardzo to się cieszę, ze trafiłeś na ten serwis, podzielę się z Tobą moją wiedzą dotyczącą świata nauki. Zapraszam do czytania!

IMHOTEP (eg. lmhtp)

Ubóstwiona postać historyczna starożytnego Egiptu. Kanclerz, wezyr i naczelny architekt pierwszego króla Starego Państwa – Dżesera (III dynastia, ok. 2750 r. p.n.e). Twórca pierwszej znanej piramidy w Sakkarze oraz pierwszej wspominanej przez źródła nauki życiowej (eg. sbjt), uznawany także za twórcę egipskiej medycyny. Prawdopodobnie stworzył funkcjonalną koncepcję bytu i państwa, która stała się podstawą egipskiej cywilizacji na dalsze tysiąclecia. Jeden z niewielu zwykłych śmiertelników deifiko- wany po śmierci w epoce saickiej, jako wcielone dziecię samego Ptaha i ziemianki Chroduanch. W późniejszych czasach architekci, artyści i pisarze modlili się do I. o natchnienie, a jego kult byl bardzo rozpowszechniony w całym Egipcie. Miejsca kultu: File, Deir el Bahari, Deir el Medina, Karnak, Sakkara.

IMRA

W mit. Kafirów najwyższe bóstwo przebywające w chmurach i mgle, występujące również jako bóg stwórca i heros kulturowy. Patronował także zdrowiu, młodości, bogactwu i dobrej pogodzie (objawiał się w postaci barwnych chmur). Swoim tchnieniem ożywił innych bogów. Z prawej strony jego piersi wyszła bogini – Disani. Istnieje także wersja mitu, wg której I. jest uzurpatorem, gdyż zasiadł samowolnie na złotym łożu, symbolu władzy, będącym własnością wszystkich bóstw, przejmując w ten sposób władzę nad innymi bogami. Jego 7 córek opiekuje się rolnictwem. I. stworzył także jusze (demony) i ludzi. Jusze, przeciwnie niż ludzie, nie są mu posłuszne. Wedle starego mitu plemienia Kati, I. stworzył ludzi, orząc ziemię, stąd przedstawiano go w świątyniach jako oracza. Pierwsze 3 stworzone przezeń kobiety zaczęły, a czwarta dokończyła zasiedlanie dolin (świata). Wierzono, że to I. podarował ludziom bydło mleczne oraz nauczył ich dojenia i ubijania masła, a także stworzył psa oraz dał ludziom jadalne rośliny i zboża, narzędzia do orki itp. Był również twórcą kalendarza i pogromcą ogromnego smoka zagrażającego ludzkości. Jego odpowiednikiem w mit. prasuńskiej był Mara. Oba te bóstwa wywodzą się od hinduskiego Jamy.

Jestem nauczycielem z długoletnim stażem prowadzenie tego bloga to moja pasja, bardzo to się cieszę, ze trafiłeś na ten serwis, podzielę się z Tobą moją wiedzą dotyczącą świata nauki. Zapraszam do czytania!

ILMATAR

W mit. fińskiej „dziewica przestworzy”. W Kalewali (zob. – Kaleva) zstępuje na praocean, gdzie zostaje zapłodniona przez wodę i wiatr. W trakcie długiego, wyczerpującego porodu złota kaczka znosi na jej kolanie jaja, z których powstaje świat. W końcu, dzięki pomocy Ukko, I. rodzi Vaina- moinena. IMAM – w szyizmie duchowy przywódca religijny, obdarzony szczególną boską mocą i charyzmą, zbawca ludzkości, prowadzący ją ścieżką prawdy. Jawnych i. było 12 (w szyickiej sekcie dwunastkow- ców) lub 6 (w sekcie szóstkowców). Ostatni i. pozostaje ukryty, pojawi się pod koniec czasu i poprowadzi prawowiernych na Sąd Ostateczny ku odkupieniu. W szerszym sensie i. to „przewodnik” kierujący modlitwą, mistrz (obojętnie w jakiej dziedzinie), którego opinia nabiera cech autorytetu, założyciel oficjalnej szkoły prawniczej. Od IX w. tytuł i. był używany przez kalifów abbasydzkich. IMAMICI – sekta szyitów wierzących w zniknięcie dwunastego – imama i oczekujących jego powrotu. IMANA (ruanda „Siła, Powodzenie”) – u ludów Bantu z Rwandy (Afryka) postać najwyższej istoty, władca nieba, rządzący losem i darzący szczęściem, wkładający dzieci w łona matek. Od niego pochodzą inne postacie mityczne (imandwa). Stworzył świat z niczego. On przeznaczył dla Riangombe i jego wyznawców zaświaty w wulkanie Karisimbi.

Jestem nauczycielem z długoletnim stażem prowadzenie tego bloga to moja pasja, bardzo to się cieszę, ze trafiłeś na ten serwis, podzielę się z Tobą moją wiedzą dotyczącą świata nauki. Zapraszam do czytania!

ILLUJANKA (hetyc. Illuiyankas – „Wąż, Smok”)

W mit. hetyc- kiej wąż, który w początkowej fazie walki z bogiem-burzą zwyciężył go i zabrał mu serce i oczy. Pokonany bóg-burza posiadł śmiertelną kobietę, a syn zrodzony z tego związku ożenił się za radą ojca z córką i poprosił go o serce i oczy boga-burzy, któremu je następnie zwrócił. Uzdrowiony w ten sposób bóg-burza ponownie podjął walkę z I. W czasie walki bóg-burza pokonał I., a także zabił własnego syna, który wspierał teścia. Syna zabił na jego własne żądanie, gdyż ten sprzeniewierzył się (poprzez małżeństwo z córką I.) prawu pokrewieństwa i gościnności. W późniejszej wersji mitu boga-burzę wspierała Inara. Mit o walce boga ze smokiem był związany z uroczystościami purulli – święta Nowego Roku, przypadającego najprawdopodobniej na przełom zimy i wiosny. Wydaje się prawdopodobne, że z hetyckiego mitu o walce boga ze smokiem zapożyczny został grecki mit o Tyfonie, choć posiada on także paralele z wieloma innymi anatolijskimi motywami, np. z mitem o -+ Hedammu. ILMARINEN (por. fiń. ilma – „niebo, pogoda, powietrze”) w mit. fińskiej pierwotnie bóg wiatru i podróżnych, a przede wszystkim nieba, na co wskazuje m.in. jego imię, tożsame z imieniem np. – Inmara. W Kalewali (zob. Kaleva) jest już tylko herosem- -kowalem i choć dokonuje wielu czynów, ustępuje znaczeniem Ya- inamoinenowi. Por. Biegga-olmai.

Jestem nauczycielem z długoletnim stażem prowadzenie tego bloga to moja pasja, bardzo to się cieszę, ze trafiłeś na ten serwis, podzielę się z Tobą moją wiedzą dotyczącą świata nauki. Zapraszam do czytania!